beschermd stadsgezicht
Nog geen beschermd stadsgezicht, maar....... regels voor verbouwing noodzakelijk voor behoud karakteristieke gevels.
De Mathenesserlaan en Heemraadssingel kenmerken zich vooral door de prachtige gevels uit de periode 1850-1940. Zowel de laan als de singel worden zeer waarschijnlijk aangewezen als beschermd stadsgezicht; de aanvraag hiervoor is ingediend. Tot die tijd vallen Mathenesserlaan en Heemraadsingel onder bijzondere welstand. Een status die voor vrijwel alle toegangswegen van Rotterdam geldt.
.jpg)
De aanwijzing tot beschermd stadsgezicht is noodzakelijk omdat het nu nog altijd is toegestaan om lelijke aanbouwsels en kunststof kozijnen te plaatsen. "Dit doet afbreuk aan de karakteristieke laan waardoor verpaupering ongewenst zijn gang gaat", aldus Hugo Schut, architectmedewerker van het secretariaat Welstand van de Dienst Stedenbouw en Volkshuis vesting (dS+V).
Beschermd stadsgezicht
"Twee jaar geleden selecteerde het Bureau Monumenten van dS+V grote delen van de Mathenesserlaan en Heemraadssingel om aangewezen te worden als beschermd stadsgezicht. Die aanvraagprocedure loopt nog", vertelt Schut. "Beschermd stadsgezicht biedt de gemeente de mogelijkheid om door middel van extra toezicht te zorgen voor een betere samenhang met de bestaande architectuur. Grootte, vormgeving, materiaalgebruik en detaillering van de erfafscheiding worden in gebieden met een beschermde status dan ook zwaarder getoetst dan gebieden die onder bijzondere welstand vallen", zegt Schut. "De status beschermd stadsgezicht is een soort garantie voor de waardevastheid van de hele straat en de individuele panden. Eigenaren van panden met achterstallig onderhoud en ongepaste aanbouw kunnen namelijk door de gemeente aan geschreven worden."
Beschermd stadsgezicht aanvragen
Om in aanmerking te komen voor beschermd stadgezicht moet een wijk of straat voldoen aan een aantal criteria. Zo wordt het 'gezicht' getoetst op cultuurhistorische, ruimtelijke en stedenbouwkundige waarden, situationele waarden, gaafheid, herkenbaarheid en zeldzaamheid. Hugo Schut: "Het aanvragen van een beschermd stadsgezicht met de aanwijzing van gemeente- en Rijksmonumenten gebeurt meestal door Bureau Monumenten (dS+V) in overleg met de Commissie Welstand en Monumenten van de gemeente Rotterdam. In een door hen opgesteld advies staat beschreven hoe het te beschermen stadsgezicht is ontstaan, wat de karakteristieken zijn en wat er in de tijd allemaal gewijzigd is (dynamiek).
De Commissie Welstand en Monumenten stelt aanvullende loketcriteria op. Criteria die gelden voor de vormgeving, materiaal, kleur en detaillering van de panden aan de Mathenesserlaan. Naast Bureau Monumenten kunnen ook huiseigenaren een aanwijzing van beschermd stadsgezicht aanvragen, voor hun eigen pand of dat van hun buren."
Geduld: een schone zaak...
De aanvrager moet zeker geen haast hebben want de uiteindelijke aanwijzing van een straat tot beschermd stadsgezicht kan wel even duren. Schut: "De procedure verloopt als volgt: de aanvraag/het advies wordt eerst ter goedkeuring voorgelegd aan de raadscommissie en de gemeenteraad waarna hij doorgestuurd wordt naar de provincie. Als de provincie goedkeuring geeft gaat de aan vraag naar de Rijksdienst voor de Monumentenzorg (RDMZ). Dit is een zelfstandig bestuursorgaan dat valt onder de Staatssecretaris van Cultuur van het Ministerie van OCenW. De RDMZ stelt een beschermingsvoorstel op, met een begrenzing en een toe- lichting. Dit voorstel wordt ter advisering voorgelegd aan de desbetreff ende gemeente en provincie, de Raad voor Cultuur en de Rijksplano logische Commissie. Op grond van deze adviezen komen de bewindspersonen van VROM en OCenW tot een gezamenlijk aanwijzingsbesluit. De termijn voor deze aanwijzingsprocedure bedraagt in het algemeen zestien maanden. De aanvraag over de Mathenesserlaan/Heemraadsingel is inmiddels goedgekeurd door de raadscommissie, de gemeenteraad en de provincie, en ligt momenteel ter beoordeling bij de RDMZ.
Andere beschermde stadsgezichten in Rotterdam zijn deelgemeente Blijdorp en Kralingen-midden. In tegenstelling tot de Mathenesserlaan is daar een heel stadsdeel aangewezen als beschermd stadsgezicht. Het aangevraagde aanwijzing Heemraadssingel/ Mathenesserlaan geldt voor beide straten, het Mathenesserplein, het Heemraadsplein en delen van enkele achterliggende straten waaronder de Breitnerstraat.
Gevolgen voor bewoners
"Over het algemeen hebben de huiseigenaren van de panden die aangewezen zijn voor beschermd stadsgezicht, reden om blij zijn met de status" aldus de gemeentelijk medewerker Bouwtoezicht van dS+V. "Door de toewijzing wordt veel zorgvuldiger met hun leef- en woonomgeving omgegaan dan in een regulier gebied. De Mathenesserlaan bestaat uit allerlei individuele panden waar het theoretisch nog mogelijk is een modern pand tussen te zetten dat niet in het authen tieke straatbeeld past. Dat zal met beschermd stadsgezicht niet meer kunnen. Ook gaat het verpaupering tegen omdat verwaarlozing van panden wordt tegen gegaan." Het toezicht op panden wordt gedaan door Bouwtoezicht. "Voor verbouwingen en onderhoud van panden die onder beschermd stadsgezicht vallen, gelden strengere voorwaarden dan in reguliere gebieden. Dat betekent dat bewoners de panden in de juiste staat moeten laten zodat individuele panden geen afbreuk doen aan het gehele straatbeeld. De gemeente heeft daarom aanvullende loketcriteria opgesteld. Dit zijn aanvullende bepalingen waaraan panden van een beschermd stadsgezicht moeten voldoen. Materiaal, kleur, detaillering, glas in lood etc. moet identiek zijn aan het oorspronkelijke ontwerp. Kortom, voordat een eigenaar onderhoud wil plegen aan een pand met de status beschermd stadsgezicht, dan is deze verplicht om kennis te nemen van de bepalende loketcriteria. Die zijn te raadplegen bij de deelgemeenten."
Kozijn- en gevelwijziging
Nu de procedure loopt worden nieuwe bouwvergunningaanvragen alvast zwaarder getoetst door de Commissie Welstand en Monumenten. Bob van Tol van Bureau Monumenten van dS+V: "De discussie met eigenaren daarover verloopt in het algemeen soepel in deze overgangsperiode want eigenaren van dergelijke panden zijn wel voor rede vatbaar. Zij hebben immers ook belang bij handhaving van de mooie woonomgeving, en ze hebben natuurlijk ook geen zin in ergernis van hun buren. In theorie kunnen er conflictsituaties onstaan als er echt zware belangentegenstellingen aan de orde zijn, zoals bij sloopvergunnigen, maar die problemen doen zich in het Boulevardgebied gelukkig nauwelijks voor."
Koos van Kalsbeek en Jeroen Deckers